Οι παλαιοί Αθηναίοι αποκαλούσαν την Ακρόπολη Κάστρο και ήταν το σημείο όπου η Ιστορία αποκτούσε βάρος δυσανάλογο του μεγέθους της. Ήταν το σύμβολο που υπερέβαινε την στρατιωτική του σημασία. Για τους Ευρωπαίους περιηγητές και λογίους, η Αθήνα αποτελούσε προορισμό ζωής και αφορμή για την αποκάλυψη του αρχαίου μεγαλείου. Στα μάρμαρα και τα ερείπια συναντούσαν την καταγωγή των ιδεών που συγκροτούσαν τον κόσμο τους.
Η Επανάσταση, επομένως των υπόδουλων εκλαμβανόταν ως απόπειρα αποκαταστάσεως της ιστορικής συνέχειας, η οποία αφορούσε ολόκληρη τη Δύση. Παρά ταύτα, για την ελληνική ιστοριογραφία, η Αθήνα συχνά στέκεται στη σκιά άλλων πεδίων δόξης. Το Κάστρο δεν έγινε Μεσολόγγι, ούτε Βαλτέτσι. Διότι δεν προσέφερε μία και μόνη, εκτυφλωτική στιγμή ηρωισμού που να συμπυκνώνει την αφήγηση. Αντιθέτως, η κραταιά σημασία του ήταν διάχυτη, σχεδόν αυτονόητη.
Όποιος κρατούσε το Κάστρο, κρατούσε ένα σύμβολο που συνομιλούσε με αιώνες. Κρατούσε το σημείο όπου η αρχαιότητα, το Βυζάντιο και ο νεότερος Ελληνισμός συναντώνται σε μία αδιάσπαστη γραμμή. Εκπροσωπούσε τις αρχές και τις αξίες του αρχαίου και του νέου κόσμου, παραμένοντας διαρκές σύμβολο ελπίδος και προόδου. Οι αρχαιότητες διδάσκουν και γεννούν οράματα. Το Κάστρο, ακόμη και όταν παραμένει σιωπηλό, καλούσε και καλεί τον σύγχρονο κόσμο, να αγωνισθεί για την ελευθερία.
Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς
Η Ακρόπολη των Αθηνών πριν το 1874. Φωτογραφικό Αρχείο «Συλλόγου των Αθηναίων».
