Γράφει ο Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς
Η γρίπη είναι μια πραγματικότητα, όπως είναι και οι πανδημίες που έχουν πλήξει την ανθρωπότητα. Πολλά τα προβλήματα που προκαλούνται, περισσότερα τα θύματα, ατέλειωτες οι συζητήσεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης, τεράστιες οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις. Διαφορετικές είναι πάντα οι αντιδράσεις του κόσμου και οι περισσότεροι αναζητούν τρόπους για να διασκεδάσουν την κατάσταση και να ανταπεξέλθουν στην ψυχολογική πίεση. Μεταξύ των ομάδων που διαμορφώθηκαν στο πέρασμα των δεκαετιών ήταν και οι κρασοπατέρες, οι μπεκρήδες που προτιμούσαν να ασχολούνται με το ρετσινάτο και να αφήνουν στην άκρη τους φόβους και τους καημούς της γρίπης.
Την πιο επιτυχημένη έμμετρη… αντιμετώπιση της φοβερής επιδημίας γρίπης του 1918 φαίνεται πως έκανε ο δημοσιογράφος Αλέξανδρος Πανταζής (1881-1949), ο οποίος έγραψε τις «Συμβουλές Μπεκρή». Ένα σπαρταριστό και επικεντρωμένο στο κρασάκι έμμετρο ποίημα, με εννέα τετράστιχες στροφές και το οποίο προτείνει ως φάρμακο την ξανθιά ρετσινούλα! Ξεκίνησε λοιπόν με μία κεντρική παρότρυνση: «Πίνε με ντετζερέδες το κρασί / κ’ ένας μεζές ποτέ να μη σου λείπει / κι αντί να την φοβάσαι τότ’ εσύ / θα σε φοβάται εσένανε η γρίππη»[1]! Οι παλαιότεροι γνωρίζουν την τουρκικής προέλευσης λέξη ντετζερές = τετζερές = χάλκινη κατσαρόλα.
Είχε περάσει η περίοδος των Βαλκανικών και του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και ο ελληνικός λαός είχε γνωρίσει ταλαιπωρίες και στερήσεις. Η έλλειψη προϊόντων είχε προκαλέσει προβλήματα και τα φτωχά νοικοκυριά πραγματικά υπέφεραν. Γι’ αυτό ο Αλ. Πανταζής συνιστούσε: «Μη χολοσκάς αν είναι ακριβά / τα κρέατα, το λάδι και ο τόνος, / το στόμα σου κρασάκι ας τραβά / μέχρι της συντελείας του αιώνος»! Ακόμη και στα ερωτικά ζητήματα υπήρχε λύση: «Με την αγάπη μη καταπιαστείς / κι ας έχεις ερωμένη τη βαρέλα, / γιατί το σήμερα όσο και να ζητείς / αυτή θα βρεις πιο τίμια κοπέλα».
Όσο για τον ιό και τα μικρόβια, τα πράγματα φαίνονταν απλά: «Πάντα στο δρόμο μεθυσμένος να γυρνάς / και τα μικρόβια θα φεύγουν στη θωριά σου, / μη θυμηθείς ποτέ ότι πεινάς / αν θέλεις να μην πάθει η υγειά σου». Βέβαια και εκείνη την εποχή πολλοί επέλεγαν τα γιατροσόφια αντί να ακολουθούν τις οδηγίες των γιατρών. Το αποτέλεσμα ήταν να σημειώνονται απίστευτες εικόνες, ιδιαιτέρως στις λαϊκές γειτονιές, όπου εξελίσσονταν δράματα με το ξεκλήρισμα ολόκληρων οικογενειών. Ωστόσο, οι μπεκρήδες φαίνεται πως είχαν βρει τη λύση: «Για λούσα μη σκεφτείς καμιά φορά / κι ας είσαι και γυμνός και μπαλωμένος. / Ο εαυτός σου θα’ ναι μια χαρά / ξεβράκωτος να είσαι μα… πιωμένος»!
Αυτές λοιπόν ήταν οι συμβουλές του μπεκρή, ο οποίος παρέμενε ψύχραιμος, ενώ στις στήλες των εφημερίδων καταγράφονταν θύματα, οικογένειες ολόκληρες, στη Βάθη, στα Αναφιώτικα, στου Ψυρρή κ.α[2]. Οπότε υπήρχε και η συμβουλή για την περίπτωση της ασθένειας: «Κι αν μ’ όλα ταύτα αρρωστήσεις, δυστυχή / μεσ’ τη βαρέλα έμπα καραντίνα, / μύριζε τσίκνα από γαλόπουλο παχύ και κάνε κλύσματα με κόκκινη ρετσίνα»!
Το σκίτσο του Βασ. Χριστοδούλου (1957).
Σε άλλη περίοδο, τέλη δεκαετίας 1950, συζητείτο και πάλι η ανάγκη παρασκευής αντιγριπικού εμβολίου. Τότε έκανε τη δική του… παρέμβαση ο αείμνηστος γελοιογράφος Βασίλης Χριστοδούλου (1917-2010), ο οποίος είχε αδυναμία στους μπεκρήδες, τους «βαρελόφρονες»[3]. Ο παραγωγικότατος αυτός καλλιτέχνης δημοσίευσε περισσότερες από 130.000 γελοιογραφίες και στο τέλος της ζωής του εξέδωσε και λεύκωμα με τους θρυλικούς βαρελόφρονες [4]. Το 1957 φιλοτέχνησε τη γελοιογραφία που αναδημοσιεύουμε βάζοντας λεζάντα «Με τη σειρά, παιδιά!…». Ο αντιγριπικός εμβολιασμός λαμβάνει χώρα στην ταβέρνα με εμβολιαστή τον ταβερνιάρη, με εμβόλιο απευθείας κρασάκι από τη βαρέλα και εμβολιαζόμενους τους μπεκρήδες. Ρομαντικές εικόνες μιας άλλης εποχής.
Πρώτη δημοσίευση: Εφημερίδα «Δημοκρατία» Παρασκευή 3 Δεκεμβρίου 2021.
