Γράφει ο Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς
Ο Άγγελος Σωτηριανός Γέροντας υπήρξε ο Αθηναίος που ενσάρκωσε, με τρόπο ανεπανάληπτο, τις αξίες εποχής που δοκιμάστηκε, μάτωσε και τελικά αναγεννήθηκε. Δεν υπήρξε υπερφίαλος και δημαγωγός και παρέμεινε στην πρώτη γραμμή. Δημογέροντας όμηρος των Τούρκων για να σωθεί η πόλη και οι συμπολίτες του. Έζησε σεμνά χωρίς να αναζητεί ανταμοιβές και έφυγε από τη ζωή αθόρυβα καθιστώντας τη ζωή του μάθημα πολιτικής αρετής. Υπόδειγμα πολίτη που έθεσε το κοινό συμφέρον πάνω από το προσωπικό. Το μόνο που τον δέσμευε ήταν η συνείδησή του, η οποία υπάκουε στην Πατρίδα και όχι στις φιλοδοξίες του. Η φράση που τον συνόδευσε «Τὰ πάντα ὑπὲρ τῶν Ἀθηναίων, καὶ οὐδὲν ὑπὲρ ἑαυτοῦ», υπήρξε ο πυρήνας της ζωής του.
Θρύλοι και συγκυρίες τον συνόδευσαν στην έξοδό του από τα γήινα, γεγονός που αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο τον αντιμετώπιζε ο περίγυρός του και η κοινή γνώμη. Ακόμη και η κηδεία του αποτέλεσε μεταθανάτια αναπαράσταση της πορείας του, από τη σιωπή των ισχυρών, στη φωτεινή δικαίωση από την Ιστορία. Η θύελλα της φύσεως που συνόδευσε τον θάνατό του, η χαλαζόπτωση στην εξόδιο ακολουθία, οι κεραυνοί που έπληξαν την καρυδιά του, λειτούργησαν σχεδόν ως συμφωνία επικής εξόδου. Τελευταία αναγνώρισις ενός ήρωος που δεν διεκδίκησε τίποτα, αλλά του ανήκαν όλα.
Τη μνήμη του Άγγελου Γέροντα διέσωσαν οι απόγονοι του και ο λαός των Αθηνών. Ο λόγος του εγγονού του Δημητρίου Καμπούρογλου, το θεατρικό του γιου του Αχιλλέα, τα γραπτά του συγγενούς του Δημητρίου Πανταζή, και η σύγχρονη έκδοσις του θεατρικού έργου, συνιστούν κομμάτια μιας συλλογικής, αυθεντικής και ανεπιτήδευτης Ιστορίας. Της Ιστορίας που χρειαζόμαστε στις κρίσιμες στιγμές που ζει η πατρίδα μας.
Σήμερα, σχεδόν δύο αιώνες μετά, η μορφή του Άγγελου Γέροντα δεν χρειάζεται ανδριάντα για να σταθεί -ποιος εξάλλου θα νοιαζόταν; Ωστόσο είναι παρών στο ήθος εκείνων που εργάζονται με αυταπάρνηση, στην ευγένεια όσων υπηρετούν το κοινό καλό, στη σιωπηλή αντοχή των ταπεινών, στην ανιδιοτελή αγάπη για την Πόλη και την Πατρίδα.
Ίσως, εντέλει, το μικρό σπιτάκι που ευχόταν να αποκτήσει κοντά στον τόπο όπου σκοτώθηκε ο Παλαιολόγος να μην είναι κατασκευασμένο από πέτρα – αλλά να ζει, κάθε φορά που η Ιστορία μάς ζητά να θυμηθούμε τι σημαίνει να είσαι Έλληνας και Αθηναίος.
Ο Άγγελος Γέροντας αντιπροσωπεύει την ανάγκη του σήμερα για μια νέα πολιτική και κοινωνική ηθική: λιτή, ανιδιοτελή, αληθινή. Σε εποχές όπου κυριαρχούν οι κραυγές, η φιλοδοξία και η ιδιοτέλεια, η ζωή του Γέροντα υπενθυμίζει ότι το μέτρο της πολιτικής αρετής δεν είναι η εξουσία, αλλά η υπηρεσία, η σιωπηλή προσφορά, το κοινό καλό. Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο μήνυμα που μας άφησε: ότι η Πατρίδα επιβιώνει χάρη σε εκείνους που στέκουν όρθιοι και ανυπότακτοι.
